Η τεχνική της εξαπόλυσης στείρων εντόμων (Sterile Insect Technique – SIT) έναντι του Aedes albopictus (κν. Ασιατικό κουνούπι τίγρης)

Όλα τα αποτελέσματα των έργων που συντονίζει ή συμμετέχει το ΜΦΙ και σχετίζονται με την εντομολογική επιτήρηση του κουνουπιού Aedes albopictus χρησιμοποιούνται και για την αξιολόγηση της ανάπτυξης και εφαρμογής της τεχνικής του στείρου εντόμου (Sterile Insect Technique – SIT) στην Ελλάδα. Η τεχνική αυτή χρησιμοποιείται ήδη για τον έλεγχο των πληθυσμών πολλών εντόμων αγροτικής ή/και κτηνιατρικής σημασίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Για την Ελλάδα το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο (ΜΦΙ) με συντονιστή τον Δρ Αντώνιο Μιχαηλάκη (Επιστημονικός Υπεύθυνος του LIFE CONOPS) διατύπωσε το αίτημα της ανάπτυξης της SIT έναντι του Aedes albopictus για τη χώρα μας. Η αξιολόγηση της συγκεκριμένης μεθόδου στις συνθήκες της χώρας μας κρίθηκε θετικά από τις χώρες-μέλη της Διεθνούς Οργάνωσης Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ, International Atomic Energy Agency – IAEA) και της Διεθνούς Οργάνωσης Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (Food and Agriculture Organization of the United Nations – FAO).
Ως εκ τούτου, στο πλαίσιο του του έργου «TC Project Developing Genetic Control Programs on Aedes Invasive Mosquitoes in the European Region (ΤC7-RER-5.022-001, χρηματοδότηση από τον ΔΟΑΕ)», το ΜΦΙ σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (Υπευθ. Καθηγητής Νίκος Παπαδόπουλος), την Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ) και το Joint FAO/IAEA Insect Pest Control Laboratory, με έδρα τον ΔΟΑΕ (Αυστρία) ξεκίνησαν την εφαρμογή της μεθόδου αυτής στην χώρα μας από το φθινόπωρο του 2018 στην περιοχή της Βραυρώνας (Δήμος Μαρκοπούλου Μεσογαίας).
Μετά τη λήξη του έργου αυτού (Δεκέμβριος του 2019) ξεκίνησε η υλοποίηση νέου έργου με τίτλο «Technical cooperation programme (TC Project) “Enhancing the Capacity to Integrate Sterile Insect Technique in the Effective Management of Invasive Aedes Mosquitoes” (RER5026, χρηματοδότηση από τον ΔΟΑΕ)». Στο νέο αυτό έργο (RER5026) το συντονισμό έχει αναλάβει η χώρα μας με εκπρόσωπο τον Δρ. Α. Μιχαηλάκη (ΜΦΙ). Εκτός των έργων που χρηματοδοτούνται από τον ΔΟΑΕ σημαντική είναι και η συνεισφορά του έργου LIFE CONOPS καθώς και του Ευρωπαϊκού έργου Infravec2 (https://infravec2.eu) στην υλοποίηση του συγκεκριμένου εγχειρήματος.
Η φιλοσοφία της μεθόδου SIT στηρίζεται στην απελευθέρωση στείρων αρσενικών εντόμων (τα οποία δεν τσιμπάνε τον άνθρωπο, μόνο τα θηλυκά κουνούπια λαμβάνουν αίμα). Η στείρωση των αρσενικών γίνεται με μεθόδους που βασίζονται στη χρήση ραδιενέργειας, κυρίως με X-rays (από μηχανήματα όμοια με αυτά που υπάρχουν σε νοσοκομεία και ιατρικά κέντρα) και όχι με γενετικές μεθόδους. Τα απελευθερωμένα αρσενικά κουνούπια ζευγαρώνουν με τα θηλυκά των φυσικών πληθυσμών και το αποτέλεσμα είναι να μην παραχθούν απόγονοι. Η συνεχής απελευθέρωση τέτοιων στείρων αρσενικών, σε πολλαπλάσιους αριθμούς από εκείνους του φυσικού πληθυσμού-στόχου, οδηγεί τελικώς στη δραστική μείωση του μεγέθους του πληθυσμού και σε ειδικές περιπτώσεις ακόμα και στην πλήρη εξαφάνισή του (εφόσον αυτό αποτελεί επιθυμητό στόχο). Στην πράξη όμως, ο ρεαλιστικός στόχος είναι η δραστική μείωση των πληθυσμών των κουνουπιών σε επίπεδα που να μην προκαλούν σημαντική όχληση, αλλά και να αποφεύγεται η μετάδοση / εξάπλωση των ασθενειών που μπορούν να μεταδώσουν.
Τα αποτελέσματα της χώρας μας σε συνδυασμό και με άλλων κρατών οδήγησαν στην έναρξη ενός πολύ μεγάλου εγχειρήματος από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας που ως στόχο έχει την αξιολόγηση της μεθόδου αυτής στη μείωση των κρουσμάτων από ιούς που μεταδίδονται από τον τίγρη και άλλα παρόμοια κουνούπια όπως πχ Δάγκειος, Chikungunya, Κίτρινος Πυρετός και Ζίκα (https://www.iaea.org/newscenter/news/fighting-chikungunya-dengue-yellow-fever-and-zika-new-guidelines-bring-global-harmonization).

Share.